Robot of ervaren chirurg?
Meer precisie, maar ook een betere nieuwe heup?
Een robot die tot op de millimeter helpt bij het plaatsen van een nieuwe heup. Een digitaal operatieplan, moderne navigatie en indrukwekkende beelden van de operatiekamer. Het klinkt als de toekomst. Maar betekent een technisch nauwkeurigere operatie ook dat u als patiënt beter af bent?
Dat is de vraag die wij willen beantwoorden. Niet: is de robot beter dan de chirurg? En ook niet: kan een ervaren chirurg het zonder robot net zo goed? Maar: welke aanpak geeft u de beste kans op een veilige operatie, minder pijn, goed functioneren en een prothese die lang meegaat?
Wat doet een robot eigenlijk bij een heupoperatie?
Bij robotondersteunde heupchirurgie maakt de chirurg doorgaans eerst een digitaal plan. Tijdens de operatie helpt het systeem om bijvoorbeeld de stand van de heupkom of de positie van onderdelen te bepalen en bepaalde bewegingen van instrumenten te begrenzen. Het systeem opereert niet zelfstandig: de chirurg blijft verantwoordelijk voor de keuzes, de uitvoering en de veiligheid.
Robotchirurgie, computernavigatie en conventionele chirurgie zijn bovendien niet één-op-één dezelfde technieken. Onderzoeken naar het ene systeem mogen we niet automatisch toepassen op alle andere systemen.
Meer precisie is waardevol. Maar wat merkt de patiënt ervan?
Een paar graden verschil in de positie van een heupkom kan op een röntgenfoto belangrijk lijken. En precisie is beslist geen onzin: de juiste positie van implantaten draagt bij aan een stabiele, goed functionerende heup. Maar een nauwkeuriger gemeten positie is een technisch resultaat. Minder pijn, beter lopen, minder luxaties en minder revisieoperaties zijn patiëntresultaten.
Een systematische review uit 2024 bundelde acht gerandomiseerde onderzoeken met 1.014 patiënten. Robotondersteunde chirurgie gaf gemiddeld ongeveer 4 mm minder beenlengteverschil. Voor belangrijke complicaties, revisies en door patiënten gerapporteerde uitkomsten werd geen overtuigend verschil gevonden. De onderzoekers benadrukten dat de bewijskracht voor veel uitkomsten beperkt was [1].
Dat betekent niet dat robotchirurgie geen voordeel kan hebben. Het betekent dat we voorzichtig moeten zijn met de uitspraak dat een nauwkeuriger plaatsing automatisch een betere behandeling is.
En als nieuwere studies wél voordelen vinden?
Die nemen we serieus. Sommige recentere analyses, waarin ook niet-gerandomiseerde vergelijkingen zijn opgenomen, rapporteren bijvoorbeeld minder complicaties of heroperaties in de robotgroep. Andere uitkomsten, zoals pijn en dagelijks functioneren, verschillen vaak weinig of niet. Ook wordt regelmatig een langere operatieduur gerapporteerd [2, 3].
Dat vraagt om verdere studie: welke patiënten hebben baat, hoe groot is het effect, hoe betrouwbaar is de vergelijking en blijft het voordeel na tien of twintig jaar bestaan? Een gunstig resultaat moeten we niet wegredeneren; een onzeker resultaat moeten we niet verkopen als zekerheid.
De nieuwste technologie: wat betekent die belofte?
In informatie van ziekenhuizen en fabrikanten lezen patiënten geregeld woorden als “state of the art”, “maximale precisie” en “gepersonaliseerde chirurgie”. Dat kan een terechte beschrijving zijn van de techniek. Maar het is niet automatisch bewijs voor minder pijn, sneller herstel of een langere levensduur van de prothese.
Een patiënt mag daarom vragen: Wat is precies beter gemeten? Is dat ook voor mij belangrijk? En is het verschil aangetoond in onafhankelijk onderzoek? Het gebruik van moderne technologie is op zichzelf geen kwaliteitskeurmerk, net zoals opereren zonder robot geen bewijs is van mindere kwaliteit.
De sportheup: een les uit de geschiedenis
Een goed voorbeeld van voorzichtig omgaan met innovatie is de zogenoemde sportheup, of hip resurfacing. Daarbij blijft een groot deel van de eigen heupkop behouden. Er komt een metalen kap over de bewerkte heupkop en een metalen kom in het bekken. De techniek spaart relatief veel bot van het bovenbeen en sprak daardoor vooral jongere, actieve patiënten aan.
Ook topsporter Andy Murray kreeg in 2019 een dergelijke heupoperatie en keerde terug naar professioneel tennis. Dat is indrukwekkend. Maar een aansprekend individueel succes zegt nog niet hoe een behandeling bij duizenden andere patiënten op lange termijn presteert.
Na verloop van jaren bleek dat bepaalde metaal-op-metaalimplantaten belangrijke problemen konden geven. Metaaldeeltjes en -ionen kunnen bij sommige patiënten reacties en schade aan weefsels rondom de heup veroorzaken. De risico’s bleken bovendien afhankelijk van het implantaat en de patiëntengroep [4].
Het Britse National Joint Registry rapporteerde in zijn jaarverslag over 2025 voor de best presterende resurfacing-prothese een geschat revisiepercentage van 9,75% na vijftien jaar. De best presterende conventionele prothesecombinaties in dat register hadden lagere revisiepercentages. Dat is geen gerandomiseerde vergelijking van identieke patiëntengroepen, maar het onderstreept het belang van langetermijnregistratie [5].
De conclusie is nadrukkelijk niet dat iedere sportheup een mislukking was. Bij zorgvuldig geselecteerde patiënten kunnen goede resultaten worden bereikt. De les is dat overtuigende eerste resultaten niet altijd vertellen wat we na vijftien of twintig jaar zullen zien.
Robotchirurgie is een heel andere technologie en kent niet automatisch dezelfde risico’s. Het voorbeeld gaat over iets anders: innovatie verdient enthousiasme én kritische opvolging.
Is een ervaren chirurg dan beter?
Dat kunnen we niet simpelweg stellen. Ervaring is belangrijk, maar ervaring alleen is geen garantie voor kwaliteit. Ook een ervaren chirurg moet zijn resultaten kennen, complicaties bespreken en bereid zijn zijn techniek te verbeteren.
Tijdens een operatie kan de werkelijkheid afwijken van het digitale of vooraf gemaakte plan. Botkwaliteit, de vorm van het bovenbeen, de spanning van spieren en de stabiliteit van de heup vragen soms om een andere keuze. Een ervaren chirurg moet niet alleen een implantaat kunnen plaatsen, maar ook herkennen wanneer hij moet stoppen, opnieuw moet beoordelen en zijn oorspronkelijke plan moet aanpassen.
Bij moeilijke anatomie, zoals ernstige vervormingen of heupdysplasie, kan extra technische ondersteuning juist waardevol zijn. De vraag is of dit bij specifieke patiëntengroepen aantoonbaar leidt tot betere uitkomsten. Daarvoor is nog meer goed onderzoek nodig.
Wat telt in de operatiekamer?
Voor ons geldt: eerst goed, dan snel. Een operatie mag langer duren als dat nodig is voor een veilige en zorgvuldige uitvoering. Maar extra operatietijd, extra beeldvorming of een duurder systeem moeten wel een redelijke kans bieden op daadwerkelijk patiëntvoordeel.
We kijken niet alleen naar de stand van een heupkom op een afbeelding, maar ook naar de stevigheid van de prothese, de beenlengte, de spanning van de weefsels en de stabiliteit bij bewegen. Geen enkele meetwaarde vertelt op zichzelf het hele verhaal.
Misschien opereren we over tien jaar allemaal met een robot
Dat is goed mogelijk. Misschien blijkt robotchirurgie voor bepaalde patiënten duidelijk betere resultaten te geven. Misschien wordt de technologie eenvoudiger, veiliger en kosteneffectiever. En misschien zullen bepaalde voordelen vooral zichtbaar worden in de langetermijnregistraties.
Als overtuigend onderzoek laat zien dat onze patiënten er beter van worden, dan moeten we bereid zijn onze werkwijze aan te passen. Niet omdat de techniek nieuw is, maar omdat de resultaten beter zijn.
Wat kunt u zelf vragen?
Vraag uw chirurg gerust welke techniek wordt gebruikt en waarom. Vraag naar de ervaring van het operatieteam, de verwachte voordelen in uw specifieke situatie, de mogelijke nadelen en de manier waarop resultaten worden gecontroleerd. En vraag vooral of een genoemd voordeel technisch is gemeten of dat patiënten er daadwerkelijk beter door functioneren.
Onze conclusie
Wij zijn niet terughoudend met innovatie omdat we bang zijn voor verandering. Wij zijn voorzichtig omdat we weten dat de gevolgen van nieuwe technieken soms pas jaren later zichtbaar worden.
We zijn niet vóór of tegen een robot. We zijn vóór een behandeling die veilig is, goed onderbouwd en past bij uw situatie. Vandaag, en hopelijk ook over twintig jaar.
Wetenschappelijke bronnen
- Mundi R et al. Clinical, functional, and radiological outcomes of robotic assisted versus conventional total hip arthroplasty: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Robotic Surgery. 2024. doi:10.1007/s11701-024-01949-z.
- Robotic-assisted total hip arthroplasty using the direct anterior approach: a systematic review and meta-analysis. 2025/2026. ScienceDirect, PII S0972978X2500412X.
- Robotic-Assisted Total Hip Arthroplasty Compared With Manual Techniques: systematic review and meta-analysis of operative time, complications, and functional outcomes. 2026. PMCID: PMC12924498.
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Metal-on-Metal Hip Implants: Information for Patients; Concerns about Metal-on-Metal Hip Implants. fda.gov.
- National Joint Registry. 22nd Annual Report 2025. Outcomes after joint replacement 2003 to 2024. NCBI Bookshelf NBK618761.
